Kış aylarında artan hastalıklar, yoğun iş temposu ve “hemen baksınlar” alışkanlığı, sağlık hizmetlerinde sıkça karşılaşılan ikilemi yeniden gündeme getirdi: Acil servis mi, poliklinik mi? Uzmanlara göre doğru başvuru, hem hastanın güvenliği hem de sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından çok önemli.
Bu amaçla hazırlanan üç renkli pratik rehber, şikâyetin aciliyetini anlamayı kolaylaştırıyor: Kırmızı (hemen), Sarı (aynı gün), Yeşil (randevu).
Kırmızı: “Hemen acile” beklemeyin
Aşağıdakilerden biri varsa 112 acil yardım hattını arayın ya da en yakın acil servise başvurun:
Göğüste baskı veya sıkışma, göğüs ağrısı ile birlikte nefes darlığı
Ani güç kaybı, yüzde kayma, konuşma bozukluğu (inme şüphesi)
Şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri (nefes almada güçlük, yaygın şişme vb.)
Kontrol altına alınamayan kanama, ciddi travma, büyük yanık
Bilinç kaybı, nöbet, ağır kafa travması
Bebek veya çocukta belirgin halsizlik, morarma, solunum güçlüğü
Sarı: “Aynı gün değerlendirme” ihmal edilmemeli
Aynı gün içinde sağlık kuruluşuna başvurmayı gerektirebilecek durumlar:
Yüksek ateşin düşmemesi veya genel durumun kötüleşmesi
Şiddetli boğaz ağrısı, kulak ağrısı, sinüzite benzer yüz ağrısı
İdrar yaparken yanma, yan ağrısı, tekrarlayan kusma/ishal ve sıvı kaybı
Yeni başlayan ve artan çarpıntı, yüksek tansiyon belirtileri
Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen şiddetli baş ağrısı (özellikle “en şiddetlisi” tanımı varsa)
Yeşil: “Randevuyla poliklinik” takibi yeterli
Çoğunlukla randevu ile değerlendirilmesi gereken durumlar şunlardır:
Uzun süredir devam eden halsizlik, kilo kontrolü, uyku düzeni şikâyetleri
Kontrol amaçlı tetkikler, check-up, düzenli ilaç takibi
Hafif seyreden nezle belirtileri (genel durum iyiyse)
Kronik ağrıların rutin kontrolü (bel ve boyun ağrısı gibi)
“Aile grubuna atmalık” kısa özet
Kırmızı: nefes darlığı + göğüs ağrısı / felç bulgusu / bilinç kaybı → 112
Sarı: düşmeyen yüksek ateş / sıvı alamama / şiddetlenen şikâyet → aynı gün
Yeşil: kontrol, check-up, uzun süredir süren şikâyet → randevu
Not: Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve tanı koymaz. Şikâyet hızla kötüleşirse veya içinize sinmezse, vakit kaybetmeden sağlık profesyoneline başvurun.
